زخم دوازدهه که با نام زخم اثنیعشر نیز شناخته میشود، نوعی زخم پپتیک است که در ابتدای روده باریک و درست پس از خروجی معده ایجاد میشود. درد یا سوزش بالای شکم، نفخ، تهوع و در بعضی افراد درد هنگام خالیبودن معده از علائم احتمالی آن هستند؛ بااینحال، برخی بیماران تا زمان ایجاد خونریزی یا عارضه جدی، نشانه واضحی ندارند.
زخم دوازدهه و زخم معده هر دو در گروه زخمهای پپتیک قرار میگیرند و عفونت هلیکوباکتر پیلوری و مصرف مسکنهای ضدالتهاب، علتهای اصلی هر دو هستند. تفاوت اصلی آنها در محل ایجاد زخم است؛ اما الگوی درد، نحوه پیگیری آندوسکوپی و احتمال نیاز به نمونهبرداری نیز ممکن است متفاوت باشد.
در ادامه بررسی میکنیم زخم دوازدهه چیست، چه علائمی دارد، چگونه تشخیص داده میشود و چه تفاوتهایی با زخم معده دارد.
زخم دوازدهه چیست؟
دوازدهه یا اثنیعشر، اولین قسمت روده باریک است که بلافاصله بعد از معده قرار دارد. هنگامی که لایه محافظ پوشش داخلی این قسمت آسیب ببیند و زخمی عمیقتر از یک التهاب سطحی ایجاد شود، به آن زخم دوازدهه یا Duodenal ulcer گفته میشود.
مؤسسه ملی دیابت و بیماریهای گوارشی و کلیوی آمریکا، NIDDK، زخم پپتیک را اینگونه تعریف میکند:
“A peptic ulcer is a sore on the lining of your stomach or duodenum.”
یعنی زخم پپتیک زخمی در پوشش داخلی معده یا دوازدهه است. بنابراین زخم دوازدهه همراه با زخم معده، یکی از دو نوع اصلی بیماری زخم پپتیک محسوب میشود.
زخم دوازدهه به انگلیسی
نامهای رایج انگلیسی این بیماری عبارتاند از:
- Duodenal ulcer
- Peptic duodenal ulcer
- Duodenal peptic ulcer
«اثنیعشر» و «دوازدهه» نامهای متفاوت یک بخش از دستگاه گوارش هستند. در نتیجه، زخم اثنیعشر با زخم دوازدهه تفاوتی ندارد.
دوازدهه کجاست و چه وظیفهای دارد؟
دوازدهه اولین بخش روده باریک است و بعد از خروجی معده یا پیلور قرار دارد. غذای نیمههضمشده و اسیدی از معده وارد دوازدهه میشود و در آنجا با صفرا، آنزیمهای پانکراس و ترشحات قلیایی ترکیب میشود تا فرایند هضم ادامه پیدا کند.
پوشش داخلی دوازدهه بهطور طبیعی مکانیسمهایی برای محافظت در برابر اسید دارد. اگر این سیستم دفاعی براثر هلیکوباکتر، مصرف داروهای ضدالتهاب یا عوامل دیگر آسیب ببیند، اسید و پپسین میتوانند زمینه ایجاد زخم را فراهم کنند. منابع تخصصی، محل معمول زخم دوازدهه را چند سانتیمتر ابتدایی دوازدهه معرفی میکنند.
علائم زخم دوازدهه چیست؟
شایعترین علامت زخم دوازدهه، درد یا سوزش در قسمت بالای شکم است. این درد معمولاً در ناحیه میان ناف و انتهای استخوان جناغ احساس میشود، اما محل، شدت و زمان آن در همه افراد یکسان نیست.
علائم احتمالی زخم دوازدهه
- درد یا سوزش بالای شکم
- احساس گرسنگی همراه با درد
- درد هنگام خالیبودن معده
- بیدارشدن شبانه براثر درد
- کاهش موقت درد بعد از خوردن غذا
- برگشت درد چند ساعت بعد از غذا
- نفخ و آروغ
- تهوع
- احساس پری
- کاهش اشتها
- کاهش وزن ناخواسته
- مدفوع سیاه در صورت خونریزی
- استفراغ خونی یا قهوهایرنگ
NIDDK درد یا ناراحتی شکم، سیری زودرس، پری بعد از غذا، تهوع، نفخ و آروغ را از علائم زخمهای پپتیک معرفی میکند. این منبع همچنین تأکید میکند بعضی بیماران تا زمان ایجاد عارضه، علامت مشخصی ندارند.
درد زخم دوازدهه چه زمانی ایجاد میشود؟
در الگوی کلاسیک، درد زخم دوازدهه ممکن است زمانی که معده خالی است یا چند ساعت پس از غذا بیشتر شود. خوردن غذا یا مصرف داروی ضداسید میتواند درد را برای مدتی کاهش دهد، اما ممکن است درد دوباره بازگردد. درد شبانه نیز در بعضی بیماران گزارش میشود.
بااینحال، این الگو برای همه بیماران وجود ندارد و نمیتوان فقط از روی زمان درد تشخیص داد زخم در معده است یا دوازدهه. بعضی زخمهای معده و بیماریهای دیگری مانند رفلاکس، گاستریت یا سوءهاضمه عملکردی نیز میتوانند علائم مشابهی ایجاد کنند.
علت زخم دوازدهه چیست؟
دو علت اصلی زخم دوازدهه عبارتاند از:
- عفونت هلیکوباکتر پیلوری
- مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی یا NSAIDها
اسید معده در ایجاد و تداوم آسیب نقش دارد، اما بیشتر زخمهای دوازدهه فقط به دلیل «زیادبودن اسید» ایجاد نمیشوند. معمولاً ابتدا تعادل میان عوامل آسیبرسان و سیستم دفاعی مخاط برهم میخورد.
عفونت هلیکوباکتر پیلوری
هلیکوباکتر پیلوری باکتریای است که در لایه مخاطی معده زندگی میکند. این باکتری میتواند التهاب مزمن ایجاد کند و عملکرد طبیعی سیستم محافظ معده و دوازدهه را تغییر دهد. در بعضی افراد، این تغییرات باعث میشود دوازدهه بیشتر در معرض آسیب اسید قرار گیرد و زخم تشکیل شود.
وجود هلیکوباکتر همیشه با درد یا زخم همراه نیست. بسیاری از افراد آلوده هیچ علامتی ندارند؛ بنابراین تشخیص باید با تست تنفسی، آزمایش آنتیژن مدفوع یا نمونهبرداری هنگام آندوسکوپی انجام شود.
مسکنهای ضدالتهاب
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی با کاهش تولید موادی که از پوشش معده و دوازدهه محافظت میکنند، خطر زخم را افزایش میدهند. مهمترین نمونهها عبارتاند از:
- ایبوپروفن
- ناپروکسن
- دیکلوفناک
- آسپرین
- ایندومتاسین
- کتورولاک
خطر زخم در مصرف طولانیمدت، دوزهای بالا، سنین بالاتر، سابقه قبلی زخم و مصرف همزمان داروهای رقیقکننده خون افزایش پیدا میکند.
آسپرین تجویزشده برای پیشگیری از سکته قلبی یا مغزی نباید خودسرانه قطع شود. پزشک باید خطر خونریزی را در کنار ضرورت ادامه دارو بررسی کند.
علتهای کمتر شایع
در موارد محدود، عوامل زیر ممکن است باعث زخم دوازدهه شوند:
- سندرم زولینگر–الیسون و ترشح بیشازحد اسید
- بعضی عفونتها در افراد دارای نقص ایمنی
- بیماریهای شدید و بستری در بخش مراقبتهای ویژه
- جراحیها یا تغییرات ساختاری دستگاه گوارش
- زخم بدون علت شناختهشده
- مصرف بعضی داروها همراه با NSAIDها
زخمهای متعدد، عودکننده، مقاوم به درمان یا زخمهایی که در محل غیرمعمول ایجاد میشوند، ممکن است نیازمند بررسی علتهای نادر مانند سندرم زولینگر–الیسون باشند.
زخم معده چیست؟
زخم معده یا Gastric ulcer زخمی باز در پوشش داخلی خود معده است. زخم معده نیز مانند زخم دوازدهه در گروه بیماریهای زخم پپتیک قرار میگیرد و ممکن است براثر هلیکوباکتر، مصرف داروهای ضدالتهاب یا عوامل کمتر شایع ایجاد شود.
زخم معده با گاستریت یکسان نیست. گاستریت به معنی التهاب مخاط معده است، اما در زخم معده، آسیب از سطح مخاط عمیقتر شده و یک نقص یا زخم مشخص ایجاد کرده است.
تفاوت زخم دوازدهه با زخم معده چیست؟
مهمترین تفاوت، محل تشکیل زخم است. زخم معده داخل معده و زخم دوازدهه در اولین قسمت روده باریک ایجاد میشود. بااینحال، تفاوتهای دیگری نیز در الگوی علائم و نحوه پیگیری وجود دارد.
| ویژگی | زخم دوازدهه | زخم معده |
|---|---|---|
| محل ایجاد | ابتدای روده باریک | پوشش داخلی معده |
| نام انگلیسی | Duodenal ulcer | Gastric ulcer |
| گروه بیماری | زخم پپتیک | زخم پپتیک |
| علتهای اصلی | هلیکوباکتر و NSAIDها | هلیکوباکتر و NSAIDها |
| الگوی کلاسیک درد | ممکن است با معده خالی بیشتر و با غذا موقتاً کمتر شود | ممکن است پس از غذا تشدید شود |
| تشخیص دقیق | آندوسکوپی و بررسی هلیکوباکتر | آندوسکوپی، بررسی هلیکوباکتر و گاهی نمونهبرداری |
| نگرانی از بدخیمی | بدخیمی زخم دوازدهه بسیار نادر است | بعضی ضایعات بدخیم معده ممکن است شبیه زخم باشند |
| پیگیری آندوسکوپی | در موارد بدون عارضه معمولاً کمتر نیاز است | ممکن است برای اثبات ترمیم، آندوسکوپی تکرار شود |
| عوارض | خونریزی، سوراخشدن، انسداد | خونریزی، سوراخشدن، انسداد |
۱. تفاوت در محل زخم
زخم معده در داخل معده ایجاد میشود، درحالیکه زخم دوازدهه در چند سانتیمتر ابتدایی روده باریک قرار دارد. هر دو با نام کلی زخم پپتیک شناخته میشوند.
۲. تفاوت احتمالی در زمان درد
در الگوی کلاسیک، درد زخم دوازدهه ممکن است هنگام گرسنگی یا چند ساعت پس از غذا ظاهر شود و با غذاخوردن موقتاً کاهش پیدا کند. در مقابل، درد زخم معده ممکن است کمی بعد از غذا تشدید شود؛ زیرا ورود غذا و ترشح اسید، ناحیه زخمی معده را تحریک میکند.
این تفاوت قطعی نیست. بسیاری از بیماران الگوی معمول را ندارند و بعضی زخمها بدون درد هستند. بنابراین زمان ایجاد درد نمیتواند جای آندوسکوپی یا بررسی پزشکی را بگیرد.
۳. تفاوت در نمونهبرداری
زخمهای معده ممکن است از نظر ظاهری شبیه بعضی ضایعات بدخیم باشند. به همین دلیل، پزشک ممکن است هنگام آندوسکوپی از لبهها و قسمتهای مختلف زخم معده نمونهبرداری کند.
در مقابل، بدخیمی در زخم دوازدهه بسیار نادر است و نمونهبرداری روتین از یک زخم دوازدهه با ظاهر معمول همیشه ضروری نیست. تصمیم نهایی به ظاهر ضایعه، محل آن و شرایط بیمار بستگی دارد.
۴. تفاوت در آندوسکوپی پیگیری
در زخم معده ممکن است آندوسکوپی مجدد برای اطمینان از ترمیم زخم و کنارگذاشتن ضایعات مشکوک انجام شود. NICE پیشنهاد میکند در بیمار دارای زخم معده و هلیکوباکتر، با توجه به اندازه زخم، آندوسکوپی تکراری حدود شش تا هشت هفته پس از شروع درمان در نظر گرفته شود.
در زخم دوازدهه بدون عارضه، اگر هلیکوباکتر درمان شده، مصرف NSAID قطع یا مدیریت شده و علائم برطرف شده باشند، معمولاً پیگیری آندوسکوپی کمتر لازم میشود. ادامه علائم یا عدم پاسخ به درمان میتواند بررسی دوباره را ضروری کند.
۵. تفاوت در احتمال ارتباط با سرطان
زخم دوازدهه معمولی بهندرت بدخیم است. اما بعضی سرطانهای معده میتوانند ظاهری شبیه زخم معده داشته باشند؛ به همین دلیل، پزشک ممکن است از زخم معده نمونهبرداری کند.
این موضوع به معنای سرطانیبودن زخم معده نیست. بیشتر زخمهای معده خوشخیماند، اما تشخیص قطعی براساس ظاهر، نمونهبرداری و پیگیری انجام میشود.
آیا از روی علائم میتوان زخم معده و دوازدهه را تشخیص داد؟
خیر. علائم زخم معده و دوازدهه همپوشانی زیادی دارند و بیماریهایی مانند گاستریت، رفلاکس، مشکلات صفراوی و سوءهاضمه عملکردی نیز میتوانند درد یا سوزش مشابه ایجاد کنند.
حتی کاهش درد پس از مصرف آنتیاسید یا داروهای مهارکننده اسید، وجود زخم را ثابت نمیکند. این داروها ممکن است علائم بیماریهای دیگری را نیز کاهش دهند. برای تشخیص، شرح حال، بررسی داروها، آزمایش هلیکوباکتر و در موارد لازم آندوسکوپی انجام میشود.
زخم دوازدهه چگونه تشخیص داده میشود؟
بررسی علائم و داروها
پزشک درباره محل و زمان درد، ارتباط آن با غذا، سابقه زخم، مصرف داروهای ضدالتهاب و وجود علائم خونریزی سؤال میکند.
داروهای زیر باید به پزشک اعلام شوند:
- ایبوپروفن و ناپروکسن
- دیکلوفناک
- آسپرین
- داروهای رقیقکننده خون
- کورتونها
- بعضی داروهای پوکی استخوان
- مکملها و داروهای گیاهی
آزمایش هلیکوباکتر پیلوری
روشهای اصلی تشخیص هلیکوباکتر عبارتاند از:
- تست تنفسی اوره
- آزمایش آنتیژن مدفوع
- نمونهبرداری هنگام آندوسکوپی
آزمایش خون ممکن است نشان دهد فرد در گذشته با هلیکوباکتر تماس داشته، اما همیشه نمیتواند عفونت فعال را از عفونت قبلی تشخیص دهد.
مصرف PPIها، بیسموت یا آنتیبیوتیکها میتواند بعضی نتایج را بهطور کاذب منفی کند. زمان قطع موقت دارو باید توسط پزشک تعیین شود.
آندوسکوپی
در آندوسکوپی فوقانی، لولهای باریک و انعطافپذیر از راه دهان وارد مری، معده و دوازدهه میشود. پزشک میتواند محل، اندازه و وضعیت زخم را مشاهده و در صورت نیاز نمونهبرداری کند.
آندوسکوپی بهخصوص در موارد زیر اهمیت بیشتری دارد:
- خونریزی گوارشی
- کمخونی
- کاهش وزن
- استفراغ مکرر
- مشکل بلع
- علائم جدید یا مقاوم
- احتمال انسداد
- نیاز به درمان خونریزی
آزمایش خون و مدفوع
آزمایش خون ممکن است برای بررسی کمخونی یا شدت خونریزی انجام شود. در بعضی بیماران نیز آزمایش مدفوع برای یافتن خون مخفی یا آنتیژن هلیکوباکتر درخواست میشود.
درمان زخم دوازدهه چیست؟
درمان زخم دوازدهه دو هدف اصلی دارد:
- کاهش اسید و فراهمکردن فرصت ترمیم زخم
- درمان یا حذف عامل اصلی زخم
نوع درمان به نتیجه آزمایش هلیکوباکتر، مصرف NSAIDها، وجود خونریزی و سابقه بیماری بستگی دارد.
داروهای کاهشدهنده اسید
مهارکنندههای پمپ پروتون یا PPIها تولید اسید را کاهش میدهند و معمولاً نقش اصلی را در ترمیم زخم دارند. نمونههای این گروه شامل امپرازول، پنتوپرازول، اسامپرازول، لانسوپرازول و رابپرازول هستند.
در بعضی بیماران ممکن است از مسدودکنندههای گیرنده H2 مانند فاموتیدین یا داروهای محافظ مخاط استفاده شود. نوع دارو، مقدار و مدت مصرف باید براساس شرایط بیمار تعیین شود.
بهترشدن درد بهتنهایی دلیل کافی برای قطع دارو نیست. ممکن است علائم قبل از ترمیم کامل زخم کاهش پیدا کنند.
درمان هلیکوباکتر پیلوری
اگر هلیکوباکتر مثبت باشد، درمان معمولاً شامل داروی کاهشدهنده اسید همراه با چند داروی ضدباکتری است.
راهنمای سال ۲۰۲۴ کالج گوارش آمریکا تأکید میکند:
“All patients found to be infected with H. pylori should be treated.”
به دلیل مقاومت آنتیبیوتیکی، انتخاب رژیم درمانی باید براساس سابقه مصرف دارو، حساسیت میکروب، شرایط بیمار و الگوی مقاومت منطقه انجام شود. درمان چهاردارویی مبتنی بر بیسموت یکی از رژیمهای پیشنهادی برای بسیاری از بیماران درماننشده است.
پس از پایان درمان باید از بین رفتن عفونت تأیید شود. راهنمای ACG توصیه میکند تست تأیید ریشهکنی حداقل چهار هفته بعد از پایان درمان انجام شود. برای کاهش احتمال نتیجه کاذب، PPIها نیز معمولاً با نظر پزشک مدتی قبل از آزمایش قطع میشوند.
درمان زخم ناشی از مسکنها
اگر زخم با مصرف NSAIDها ارتباط داشته باشد، پزشک ممکن است:
- دارو را قطع کند.
- دوز را کاهش دهد.
- مسکن دیگری پیشنهاد کند.
- داروی محافظ معده تجویز کند.
- ضرورت ادامه آسپرین را بررسی کند.
- بیمار را از نظر هلیکوباکتر آزمایش کند.
داروهای قلبی و رقیقکننده خون نباید خودسرانه قطع شوند. در افرادی که ادامه NSAID ضروری است، ممکن است مصرف همزمان PPI برای کاهش خطر زخم توصیه شود.
برای زخم دوازدهه چه غذایی مناسب است؟
برخلاف یک باور رایج، رژیم غذایی مشخصی وجود ندارد که بهتنهایی زخم دوازدهه را درمان کند. NIDDK اعلام میکند پژوهشها نقش مهمی برای رژیم غذایی در ایجاد، پیشگیری یا درمان زخم پپتیک پیدا نکردهاند و رژیم خاصی برای تمام بیماران توصیه نمیشود.
بااینحال، رعایت چند اصل میتواند به کاهش علائم کمک کند:
- غذاهای محرک شخصی را محدود کنید.
- وعدههای بسیار حجیم نخورید.
- در صورت تشدید درد، غذاهای بسیار چرب یا تند را کاهش دهید.
- از مصرف الکل خودداری کنید.
- سیگار را ترک کنید.
- مسکنهای ضدالتهاب را خودسرانه مصرف نکنید.
- درمان هلیکوباکتر و داروهای ترمیمکننده زخم را کامل کنید.
غذاهای تند، قهوه یا مرکبات علت اصلی زخم نیستند، اما ممکن است در بعضی افراد درد، سوزش یا رفلاکس را تشدید کنند. حذف آنها فقط زمانی منطقی است که رابطه مشخصی با علائم فرد داشته باشند.
عوارض زخم دوازدهه و زخم معده
هر دو نوع زخم میتوانند عوارض مشابهی ایجاد کنند:
خونریزی
زخم ممکن است به رگ خونی آسیب برساند. خونریزی آهسته میتواند باعث کمخونی شود و خونریزی شدید ممکن است با استفراغ خون، مدفوع سیاه، افت فشار و غش همراه باشد.
سوراخشدن یا پرفوراسیون
اگر زخم تمام ضخامت دیواره معده یا دوازدهه را تخریب کند، محتویات دستگاه گوارش وارد شکم میشوند. درد ناگهانی و شدید، سفتشدن شکم، تب و ضعف از علائم احتمالیاند. این وضعیت اورژانسی است.
نفوذ به اندام مجاور
زخم ممکن است به بافت یا اندام کناری مانند پانکراس نفوذ کند و درد شدید و مداوم ایجاد شود.
انسداد مسیر خروجی معده
تورم یا بافت جوشگاهی ناشی از زخم میتواند مسیر خروج غذا را تنگ کند. استفراغ مکرر، پری شدید، سیری زودرس و کاهش وزن از علائم احتمالی هستند.
علائمی که به مراجعه فوری نیاز دارند
در صورت مشاهده موارد زیر باید سریعاً به اورژانس یا مرکز درمانی مراجعه شود:
- استفراغ خون روشن
- استفراغ قهوهای شبیه تفاله قهوه
- مدفوع سیاه، قیری و بدبو
- درد ناگهانی و بسیار شدید شکم
- سفتشدن شکم
- ضعف شدید یا غش
- تپش قلب همراه با رنگپریدگی
- استفراغ مکرر
- ناتوانی در خوردن و نوشیدن
- درد همراه با تب
خونریزی و سوراخشدن ممکن است بدون سابقه درد شدید ایجاد شوند. نبود درد قبلی، احتمال عارضه زخم را رد نمیکند.
پرسشهای متداول درباره زخم دوازدهه
آیا زخم دوازدهه همان زخم اثنیعشر است؟
بله. دوازدهه و اثنیعشر دو نام برای اولین بخش روده باریک هستند.
آیا زخم دوازدهه همان زخم معده است؟
خیر. هر دو زخم پپتیک هستند، اما زخم معده داخل معده و زخم دوازدهه در ابتدای روده باریک ایجاد میشود.
کدامیک خطرناکتر است؛ زخم معده یا دوازدهه؟
هر دو در صورت خونریزی، سوراخشدن یا انسداد میتوانند خطرناک باشند. محل زخم بهتنهایی شدت بیماری را مشخص نمیکند.
آیا زخم دوازدهه سرطان میشود؟
بدخیمی در یک زخم دوازدهه معمولی بسیار نادر است. در مقابل، بعضی ضایعات بدخیم معده ممکن است شبیه زخم معده دیده شوند؛ به همین دلیل زخم معده بیشتر به نمونهبرداری و پیگیری نیاز دارد.
آیا زخم دوازدهه با غذا بهتر میشود؟
در بعضی افراد درد با خوردن غذا موقتاً کاهش پیدا میکند، اما این الگو برای همه وجود ندارد و تشخیص را قطعی نمیکند.
آیا زخم دوازدهه درمان میشود؟
بیشتر زخمهای دوازدهه با کاهش اسید، درمان هلیکوباکتر و مدیریت داروهای آسیبرسان ترمیم میشوند. درمان ناقص یا ادامه عامل ایجادکننده میتواند باعث عود زخم شود.
آیا درمان هلیکوباکتر فقط با یک آنتیبیوتیک ممکن است؟
خیر. درمان معمولاً به چند دارو نیاز دارد. مصرف خودسرانه یک آنتیبیوتیک میتواند باعث شکست درمان و افزایش مقاومت میکروبی شود.
آیا برای زخم دوازدهه آندوسکوپی لازم است؟
به سن، علائم، خطر خونریزی، پاسخ به درمان و نظر پزشک بستگی دارد. در صورت وجود کمخونی، کاهش وزن، استفراغ مکرر، مدفوع سیاه یا علائم مقاوم، احتمال نیاز به آندوسکوپی بیشتر است.
آیا زخم دوازدهه با استرس ایجاد میشود؟
استرس روزمره معمولاً علت اصلی زخم دوازدهه نیست. هلیکوباکتر و NSAIDها علتهای اصلیاند؛ هرچند استرس ممکن است شدت علائم را افزایش دهد.
جمعبندی
زخم دوازدهه یا زخم اثنیعشر، زخمی در اولین بخش روده باریک و یکی از انواع زخم پپتیک است. زخم معده نیز نوع دیگری از زخم پپتیک محسوب میشود، اما داخل خود معده ایجاد میشود.
علائم این دو بیماری میتوانند بسیار شبیه باشند. در الگوی کلاسیک، درد زخم دوازدهه ممکن است هنگام خالیبودن معده بیشتر و با غذا موقتاً کمتر شود؛ درحالیکه درد زخم معده گاهی بعد از غذا تشدید میشود. این تفاوت برای تشخیص کافی نیست و آزمایش هلیکوباکتر یا آندوسکوپی ممکن است لازم باشد.
هلیکوباکتر پیلوری و مصرف مسکنهای ضدالتهاب، دو علت اصلی هر دو زخم هستند. درمان نیز شامل کاهش اسید و ازبینبردن یا کنترل عامل زخم است. در زخم معده به دلیل امکان شباهت بعضی ضایعات بدخیم با زخم، احتمال نمونهبرداری و آندوسکوپی پیگیری بیشتر است؛ درحالیکه بدخیمی زخم دوازدهه معمولی بسیار نادر محسوب میشود.
استفراغ خون، مدفوع سیاه یا درد ناگهانی و شدید شکم میتواند نشانه خونریزی یا سوراخشدن زخم باشد و به مراجعه فوری نیاز دارد.
منابع اصلی مقاله
- مؤسسه ملی دیابت و بیماریهای گوارشی و کلیوی آمریکا، NIDDK؛ تعریف، علائم، علتها، تشخیص، درمان و تغذیه زخمهای معده و دوازدهه.
- کالج گوارش آمریکا، راهنمای درمان عفونت هلیکوباکتر پیلوری، ۲۰۲۴.
- راهنمای تخصصی MSD درباره بیماری زخم پپتیک و تفاوتهای زخم معده و دوازدهه.
- راهنمای NICE برای بررسی و پیگیری زخم پپتیک.
- راهنماهای انجمن آندوسکوپی گوارشی آمریکا، ASGE، درباره نمونهبرداری و پیگیری زخمهای گوارشی.
