درمان گیاهی آشالازی؛ کدام گیاهان مؤثرند و کدام ادعاها پشتوانه علمی ندارند؟
در حال حاضر هیچ گیاه، دمنوش، عرق، مکمل یا ترکیب طب سنتی وجود ندارد که درمان قطعی آشالازی محسوب شود. درمان گیاهی نمیتواند سلولهای عصبی آسیبدیده مری را بازسازی کند، حرکات طبیعی مری را برگرداند یا دریچه انتهای مری را بهطور پایدار باز نگه دارد. بعضی گیاهان ممکن است نفخ، تهوع، احساس اسپاسم یا اضطراب همراه بیماری را موقتاً کاهش دهند؛ اما کاهش یک علامت با درمان خود آشالازی تفاوت دارد.
راهنمای تخصصی SAGES میگوید برای آشالازی، درمان دارویی ماندگار و اثباتشدهای وجود ندارد و درمانهای مؤثر بر کاهش مکانیکی مقاومت دریچه انتهای مری متمرکز هستند. در این راهنما، POEM، میوتومی هلر و اتساع پنوماتیک بهعنوان گزینههای اصلی مطرح شدهاند و هیچ درمان گیاهی در میان روشهای استاندارد قرار ندارد.
این مطلب برای بررسی علمی ادعاهای مربوط به درمان گیاهی آشالازی تهیه شده است و جایگزین تشخیص، مانومتری، آندوسکوپی یا برنامه درمانی متخصص گوارش نیست.
آیا آشالازی با گیاهان درمان میشود؟
اگر منظور از درمان، باز شدن پایدار دریچه مری، بهبود تخلیه غذا و جلوگیری از گشادشدگی بیشتر مری باشد، پاسخ فعلی خیر است.
در آشالازی، بخشی از سلولهای عصبی مهاری شبکه میانتریک مری از بین میروند. در نتیجه، اسفنکتر تحتانی مری هنگام بلع بهاندازه کافی شل نمیشود و حرکات پیشبرنده بدنه مری نیز مختل میشوند. یک دمنوش ممکن است برای مدت کوتاهی عضله صاف را شل کند یا احساس درد را تغییر دهد، اما این اثر احتمالی به معنی بازسازی شبکه عصبی یا رفع پایدار انسداد نیست.
برای اینکه یک گیاه واقعاً درمان آشالازی شناخته شود، باید در کارآزماییهای کنترلشده نشان دهد که:
- دشواری بلع را بهطور پایدار کاهش میدهد؛
- تخلیه مری را در عکس باریم بهتر میکند؛
- فشار دریچه را در مانومتری اصلاح میکند؛
- نیاز به عمل، بالون یا درمان مجدد را کاهش میدهد؛
- عارضه مهمی مانند آسپیراسیون یا سوءتغذیه ایجاد نمیکند؛
- نتیجه آن در جمعیتهای مختلف قابل تکرار است.
تا امروز چنین مجموعه شواهدی برای هیچ گیاه یا ترکیب گیاهی وجود ندارد.
چرا بعضی بیماران تصور میکنند یک گیاه آشالازی را درمان کرده است؟
علائم آشالازی همیشه شدت ثابتی ندارند. ممکن است بیمار در بعضی روزها غذا را راحتتر و در روزهای دیگر سختتر ببلعد. تغییر بافت غذا، آرامتر خوردن، نوشیدن مایع گرم یا کاهش اضطراب نیز میتواند احساس عبور لقمه را موقتاً بهتر کند.
این اتفاق ممکن است همزمان با شروع یک دمنوش یا فرآورده گیاهی رخ دهد و بیمار بهطور طبیعی به این نتیجه برسد که گیاه، دریچه مری را باز کرده است. اما برای اثبات اثر واقعی باید فشار دریچه، تخلیه مری و ماندگاری نتیجه نیز بررسی شوند.
چهار اتفاق معمولاً با «درمان گیاهی» اشتباه گرفته میشوند:
- غذای نرم همراه دمنوش راحتتر پایین میرود.
- مایع گرم احساس اسپاسم را کمتر میکند.
- گیاه آرامبخش اضطراب و ادراک درد را کاهش میدهد.
- علائم بیماری بهطور طبیعی برای مدتی سبکتر میشوند.
هیچیک از این موارد ثابت نمیکند که آسیب عصبی یا انسداد عملکردی مری برطرف شده است.
ارزیابی سریع گیاهان پرطرفدار برای آشالازی
| گیاه یا فرآورده | ادعای رایج | آنچه شواهد نشان میدهد | نتیجه عملی |
|---|---|---|---|
| نعناع و روغن نعناع | شل کردن دریچه و رفع اسپاسم | مطالعات محدودی روی افراد سالم یا اسپاسم منتشر مری انجام شده، نه درمان آشالازی | درمان استاندارد نیست و ممکن است رفلاکس را بیشتر کند |
| زنجبیل | آسان کردن بلع و باز کردن مری | مطالعهای کوچک فقط روی مردان سالم، تغییر محدودی در شل شدن دریچه نشان داده است | برای درمان آشالازی قابل تعمیم نیست |
| شیرینبیان | ترمیم و کاهش التهاب مری | مدرکی برای باز کردن دریچه وجود ندارد؛ مصرف مداوم میتواند فشارخون را بالا ببرد و پتاسیم را کم کند | بدون نظر پزشک مصرف درمانی نشود |
| بابونه و بادرنجبویه | کاهش اسپاسم و اضطراب | ممکن است آرامبخش باشند، اما مطالعه اختصاصی معتبر در آشالازی ندارند | فقط نقش احتمالی حمایتی |
| رازیانه | کاهش نفخ و فشار | شواهدی برای اصلاح مانومتری یا تخلیه مری وجود ندارد | نفخ کمتر مساوی درمان آشالازی نیست |
| زردچوبه | کاهش التهاب و درمان علت بیماری | التهاب عمومی با تخریب عصبی اختصاصی آشالازی یکسان نیست | درمان اثباتشده نیست |
| آلوئهورا و گیاهان لعابدار | پوشاندن مری و آسان کردن بلع | ممکن است بافت نوشیدنی را تغییر دهند، اما دریچه را باز نمیکنند | خطر تأخیر در درمان و مشکلات بلع باید در نظر گرفته شود |
| اسفرزه و پودرهای حجیمشونده | تنظیم گوارش و عبور بهتر غذا | موارد انسداد مری پس از مصرف پودر اسفرزه گزارش شده است | در اختلال بلع میتواند خطرناک باشد |
نعناع؛ شلکننده عضله یا درمان آشالازی؟
نعناع بیش از سایر گیاهان بهعنوان شلکننده عضلات گوارشی معرفی میشود. منتول و روغن نعناع میتوانند بر کانالهای کلسیمی عضله صاف اثر بگذارند؛ به همین دلیل استفاده از آنها در بعضی اختلالات اسپاستیک مری بررسی شده است.
در یک مطالعه قدیمی روی ۲۷ فرد، اسانس نعناع فشار اسفنکتر تحتانی مری را کاهش داد. این شل شدن با برابر شدن فشار مری و معده و افزایش امکان رفلاکس همراه بود. این افراد بیمار آشالازی نبودند و نتیجه مطالعه فقط یک اثر کوتاهمدت فیزیولوژیک را نشان میداد.
در مطالعه کوچکی روی هشت بیمار مبتلا به اسپاسم منتشر مری، روغن نعناع برخی الگوهای انقباضی مانومتری را بهتر کرد و درد قفسه سینه در دو نفر کاهش یافت. بااینحال، اسپاسم منتشر مری با آشالازی یک بیماری واحد نیست و این پژوهش نه اثر بلندمدت را بررسی کرد و نه نشان داد که نعناع میتواند تخلیه مری در آشالازی را اصلاح کند.
مطالعه جدیدتری درباره منتول نیز نشان داد تحریک گیرنده TRPM8 میتواند تعداد حرکات ثانویه مری را کاهش دهد. کاهش حرکات ثانویه در بیماری که از قبل پاکسازی مری مختلی دارد، لزوماً یک مزیت محسوب نمیشود.
آیا عرق نعناع همان روغن نعناع مطالعهشده است؟
خیر. روغن استانداردشده نعناع، اسانس، دمنوش و عرق نعناع از نظر مقدار منتول و سایر ترکیبات یکسان نیستند. بنابراین نمیتوان نتیجه مطالعهای با دوز مشخص روغن نعناع را به یک استکان عرق نعناع یا دمنوش خانگی تعمیم داد.
خطر اصلی نعناع برای بیمار آشالازی چیست؟
نعناع ممکن است سد ضدرفلاکس را ضعیفتر کند. این موضوع برای بیماری که بعد از POEM یا میوتومی مستعد رفلاکس شده، اهمیت بیشتری دارد. سوزش پشت جناغ، برگشت اسید یا التهاب مری ممکن است با مصرف نعناع تشدید شوند. شل شدن کوتاهمدت عضله نیز جای درمانی را نمیگیرد که مقاومت دریچه را بهشکل کنترلشده و ماندگار کاهش دهد.
بنابراین روغن نعناع نباید بهصورت خودسرانه، غلیظ یا مستقیم برای «باز کردن دریچه» مصرف شود.
زنجبیل برای آشالازی؛ نتیجه یک مطالعه بیش از حد بزرگنمایی شده است
زنجبیل معمولاً برای تهوع، نفخ و سنگینی معده استفاده میشود. تنها مطالعه انسانی قابلتوجه درباره اثر آن بر مری، روی ۱۴ مرد جوان و سالم انجام شده است.
شرکتکنندگان یک گرم پودر زنجبیل را در آب مصرف کردند. فشار استراحت دریچه انتهای مری تغییر نکرد، اما درصد شل شدن دریچه هنگام بعضی بلعها بیشتر شد. قدرت و مدت انقباض مری نیز بهتر نشد و سرعت امواج انقباضی در برخی زمانها کاهش یافت.
این مطالعه چند محدودیت مهم دارد:
- شرکتکنندگان آشالازی نداشتند؛
- تعداد افراد فقط ۱۴ نفر بود؛
- نتیجه فقط چند ساعت بررسی شد؛
- تخلیه غذا از مری اندازهگیری نشد؛
- کاهش دیسفاژی یا برگشت غذا ارزیابی نشد؛
- اثر زنجبیل با POEM، بالون یا میوتومی مقایسه نشد.
بنابراین نمیتوان از این پژوهش نتیجه گرفت که زنجبیل درمان گیاهی آشالازی است.
زنجبیل ممکن است تهوع یا نفخ بعضی بیماران را کمتر کند، اما اگر به شکل پودر غلیظ، تند یا دارای ذرات مصرف شود، ممکن است برای فردی که بلع دشواری دارد مناسب نباشد. مصرف آن باید به تحمل فردی و وضعیت رفلاکس وابسته باشد.
شیرینبیان؛ تسکین مخاط به معنی باز شدن دریچه نیست
شیرینبیان گاهی با این ادعا معرفی میشود که زخم و التهاب مری را ترمیم میکند. حتی اگر یک فرآورده بتواند احساس سوزش یا تحریک مخاط را کاهش دهد، همچنان روی علت اصلی آشالازی یعنی اختلال عصبی و باز نشدن دریچه اثر اثباتشدهای ندارد.
مشکل مهمتر، عوارض شیرینبیان معمولی حاوی گلیسیریزین است. یک متاآنالیز شامل هشت کارآزمایی و ۵۴۱ شرکتکننده نشان داد ترکیبات غالب از نظر اسید گلیسیریزیک، فشارخون سیستولیک و دیاستولیک را افزایش میدهند. مکانیسم شناختهشده آن میتواند احتباس سدیم، دفع پتاسیم، افزایش فشارخون و شبهآلدوسترونیسم ایجاد کند.
خطر در این افراد بیشتر اهمیت دارد:
- مبتلایان به فشارخون
- بیماران قلبی یا کلیوی
- مصرفکنندگان داروهای ادرارآور
- افرادی که پتاسیم خونشان پایین است
- مصرفکنندگان کورتون یا بعضی داروهای قلبی
- زنان باردار
محصولات DGL یا شیرینبیان بدون گلیسیریزین نیز برای درمان آشالازی آزمایش نشدهاند. حذف یک ترکیب پرخطر، محصول را به درمان مؤثر دریچه مری تبدیل نمیکند.
بابونه، بادرنجبویه، سنبلالطیب و گیاهان آرامبخش
اضطراب میتواند ادراک درد، ترس از بلع و انقباض عضلات را تشدید کند. به همین دلیل ممکن است یک دمنوش آرامبخش باعث شود بیمار غذا را با تنش کمتری بخورد و احساس بهتری داشته باشد.
اما باید میان دو هدف تفاوت گذاشت:
- کاهش اضطراب همراه غذا خوردن
- درمان انسداد عملکردی مری
بابونه، بادرنجبویه یا سنبلالطیب ممکن است برای بعضی افراد اثر آرامبخش داشته باشند، ولی شواهدی وجود ندارد که فشار دریچه را در بیماران آشالازی بهطور ماندگار کاهش دهند یا تخلیه مری را بهتر کنند.
همچنین «طبیعی بودن» به معنی بیعارضه بودن نیست. حساسیت به گیاهان، خوابآلودگی، تداخل با داروهای آرامبخش و تغییر اثر داروهای دیگر ممکن است رخ دهد. بیمار باید نام دقیق تمام دمنوشها و مکملهای خود را پیش از بیهوشی، POEM یا جراحی به پزشک اعلام کند.
رازیانه، زیره، آویشن و گیاهان ضدنفخ
گیاهانی مانند رازیانه، زیره و آویشن ممکن است احساس نفخ، گاز یا سنگینی شکم را در بعضی افراد کمتر کنند. این اثر احتمالی مربوط به معده و روده است و الزاماً نشاندهنده تغییر در عملکرد مری نیست.
گاهی بیمار بعد از کاهش نفخ احساس میکند فشار قفسه سینه کمتر شده و بلع بهتر است. این بهبود میتواند واقعی باشد، اما دلیل آن لزوماً باز شدن دریچه نیست. برای معرفی یک گیاه بهعنوان درمان آشالازی، باید اثر آن با مانومتری و تصویربرداری تخلیه مری اثبات شود؛ شواهدی که برای این گیاهان وجود ندارد.
مصرف دانه کامل رازیانه، زیره یا سایر گیاهان نیز برای بیماری که غذا در مری او باقی میماند مناسب نیست. اگر قرار است دمنوشی مصرف شود، صاف بودن آن و نداشتن دانه و ذرات جامد اهمیت دارد.
زردچوبه؛ ادعای ضدالتهابی کافی نیست
یکی از فرضیههای مربوط به آشالازی، دخالت فرایندهای التهابی و ایمنی در تخریب نورونهای مری است. از همین شباهت ظاهری نتیجه گرفته میشود که گیاهان ضدالتهاب مانند زردچوبه میتوانند بیماری را درمان کنند.
این استدلال یک فاصله علمی جدی دارد. نشان دادن اثر ضدالتهابی یک ماده در آزمایشگاه یا بیماری دیگر، ثابت نمیکند که آن ماده:
- به شبکه عصبی مری میرسد؛
- نورونهای ازدسترفته را بازسازی میکند؛
- فشار دریچه را کاهش میدهد؛
- دیسفاژی را در کارآزمایی بالینی بهتر میکند.
هیچ مطالعه بالینی معتبر اختصاصی وجود ندارد که زردچوبه یا کورکومین را درمان آشالازی معرفی کند. همچنین پودر خشک زردچوبه برای فرد دارای دیسفاژی گزینه مناسبی نیست و ترکیب آن با فلفل، زنجبیل یا ادویههای تند میتواند سوزش و رفلاکس را در بعضی بیماران بیشتر کند.
آلوئهورا، ختمی، نارون لغزنده و گیاهان لعابدار
این گیاهان معمولاً با ادعای «پوشاندن مخاط مری» یا «لغزنده کردن مسیر غذا» فروخته میشوند. ممکن است یک مایع لعابدار، غذا را مرطوبتر کند یا احساس تحریک مخاط را کاهش دهد، اما این اثر با باز شدن اسفنکتر تحتانی مری یکسان نیست.
در آشالازی، مشکل اصلی اصطکاک ساده غذا با دیواره نیست؛ دریچه انتهایی بهدرستی شل نمیشود و حرکات پیشبرنده مری نیز مختل هستند. ایجاد یک پوشش لعابی نمیتواند این اختلال عصبیعضلانی را برطرف کند.
بافت بسیار غلیظ و ژلهای نیز برای همه بیماران مناسب نیست. بعضی افراد مایعات غلیظ را بهتر و برخی بدتر میبلعند. هر فرآوردهای که پس از ترکیب با آب حجیم یا ژلهای میشود، باید با احتیاط بیشتری بررسی شود.
اسفرزه، بارهنگ و دانههای حجیمشونده؛ یک هشدار مهم
اسفرزه معمولاً بهعنوان یک فرآورده گیاهی بیخطر برای یبوست شناخته میشود، اما در فردی که حرکت مری مختل است، مصرف پودر یا گرانول حجیمشونده میتواند خطرناک باشد.
در یک گزارش پزشکی، مردی ۷۶ ساله پس از مصرف پودر پوسته اسفرزه دچار دیسفاژی شدید شد. سیتیاسکن تودهای حدود دو تا دوونیم سانتیمتری را نزدیک محل اتصال مری و معده نشان داد که با آندوسکوپی خارج شد. اختلال حرکتی مری بهعنوان یکی از عوامل زمینهساز در نظر گرفته شد. موارد دیگری از انسداد مری با فرآوردههای گرانولی Plantago ovata نیز منتشر شدهاند.
برای بیمار آشالازی، این نکات اهمیت دارند:
- پودر خشک را مستقیم نبلعد؛
- دانه یا گرانول حجیمشونده را برای «باز کردن مری» مصرف نکند؛
- پس از گیر کردن غذا، با نوشیدن حجم زیاد آب تلاش نکند توده را پایین ببرد؛
- در صورت ناتوانی در بلع بزاق یا مایعات به اورژانس مراجعه کند.
مصرف اسفرزه برای یبوست نیز باید با نظر پزشک انجام شود؛ زیرا فرد مبتلا به آشالازی ممکن است نتواند حجم مایع لازم را با ایمنی کافی ببلعد.
طب سنتی چینی و آیورودا؛ آیا مطالعهای وجود دارد؟
برخلاف بسیاری از گیاهان منفرد، درباره برخی ترکیبهای آیورودا و طب سنتی کرهای یا چینی چند گزارش موردی و مطالعه منتشر شده است. اما کیفیت شواهد برای معرفی درمان گیاهی آشالازی کافی نیست.
گزارش آیورودا
در یک گزارش سال ۲۰۱۵، زنی ۵۲ ساله پس از سه ماه درمان آیورودا، کاهش برگشت غذا و دشواری بلع و افزایش دو کیلوگرمی وزن را تجربه کرد. بااینحال، تشخیص او با مانومتری تأیید نشده بود، فقط یک بیمار بررسی شد، گروه کنترل وجود نداشت و پیگیری کوتاه بود. خود نویسندگان نیز انجام کارآزماییهای بزرگتر را ضروری دانستند.
چنین گزارشی فقط میگوید یک بیمار پس از مجموعهای از مداخلات بهتر شده است؛ ثابت نمیکند کدام جزء مؤثر بوده، بیماری واقعاً آشالازی قطعی بوده یا بهبود در بلندمدت باقی مانده است.
گزارش طب کرهای
در گزارش دیگری، یک مرد ۷۳ ساله طی حدود شش ماه ترکیبی از چند فرمول گیاهی، طب سوزنی و الکتروآکوپانکچر دریافت کرد و بهبود علائم گزارش شد. چون چند درمان همزمان استفاده شدند و فقط یک بیمار وجود داشت، نمیتوان اثر گیاهان را جدا کرد یا نتیجه را به دیگر بیماران تعمیم داد.
متاآنالیز گیاهان چینی همراه با بالون
یک متاآنالیز، ۱۰ کارآزمایی با مجموع ۵۰۴ بیمار را بررسی کرد. در این مطالعات، طب گیاهی چینی همراه با اتساع بالونی با بالون بهتنهایی مقایسه شد و در برخی پیامدها نتایج بهتری گزارش شد.
اما این مطالعه ثابت نمیکند که گیاهان بهتنهایی آشالازی را درمان میکنند، زیرا همه بیماران مداخله اصلی یعنی بالون را دریافت کرده بودند. علاوه بر این:
- تمام مطالعات در چین انجام شده بودند؛
- اطلاعات دقیق بسیاری از بیماران موجود نبود؛
- فرمولهای گیاهی یکسان نبودند؛
- خطر سوگیری وجود داشت؛
- احتمال بیشبرآورد نتیجه به دلیل نبود دادههای منتشرنشده مطرح شد.
نویسندگان متاآنالیز نیز تأکید کردند که نتایج باید با احتیاط تفسیر و در کارآزماییهای بزرگتر تأیید شوند.
درمان گیاهی چه نقشی میتواند داشته باشد؟
با شواهد فعلی، نقش احتمالی گیاهان فقط حمایتی و علامتی است، نه درمانکننده بیماری.
یک فرآورده گیاهی ممکن است در شرایط مشخص برای این اهداف بررسی شود:
- کاهش نفخ یا تهوع
- آرامتر شدن پیش از غذا
- مرطوبتر کردن بعضی غذاها
- کاهش احساس تحریک گلو
- کمک به یک مشکل جداگانه مانند یبوست
اما حتی این استفادهها باید با چند شرط همراه باشند:
- آشالازی قبلاً بهطور درست تشخیص داده شده باشد.
- درمان اصلی به تأخیر نیفتد.
- فرآورده با داروها تداخل نداشته باشد.
- بافت آن خطر گیر کردن ایجاد نکند.
- بعد از POEM یا جراحی، رژیم تجویزشده نقض نشود.
- شروع گیاه باعث بدتر شدن رفلاکس، درد یا دیسفاژی نشود.
چارچوب ایمن برای بیماری که قصد مصرف گیاه دارد
این توصیهها نسخه درمان گیاهی نیستند؛ هدف آنها کاهش خطر مصرف خودسرانه است.
ترکیبات مصرفی را به پزشک اعلام کنید
نام دقیق گیاه، برند، مقدار مصرف و شکل آن را به متخصص گوارش بگویید. عبارتهایی مانند «یک دمنوش معده» کافی نیستند؛ بسیاری از محصولات چند گیاه و مواد افزودنی دارند.
فقط یک فرآورده جدید را شروع کنید
مصرف همزمان چند دمنوش و مکمل تشخیص عامل حساسیت، رفلاکس یا عارضه را دشوار میکند.
پودر خشک و دانه کامل مصرف نکنید
پودرهای حلنشده، دانههای سفت و مواد حجیمشونده میتوانند در مری باقی بمانند. نوشیدنی باید کاملاً صاف و بدون ذرات باشد.
قبل و بعد از عمل خودسرانه گیاه مصرف نکنید
برخی گیاهان میتوانند بر خونریزی، فشارخون، قند خون، خوابآلودگی یا اثر داروهای بیهوشی تأثیر بگذارند. تیم درمان باید زمان قطع و شروع مجدد آنها را تعیین کند.
معیار موفقیت را فقط احساس لحظهای ندانید
کم شدن درد یا راحتتر شدن یک وعده غذا کافی نیست. وزن، میزان برگشت شبانه، نیاز به آب، عکس باریم و سایر یافتههای پزشکی اهمیت بیشتری دارند.
درمان علمی جایگزین ادعاهای گیاهی چیست؟
وقتی گیاهان شواهد کافی ندارند، جایگزین منطقی نادیده گرفتن علائم نیست. درمان باید بر کاهش واقعی مقاومت دریچه متمرکز شود.
راهنمای SAGES برای نوع یک و دو آشالازی، POEM همراه با کنترل مناسب رفلاکس یا میوتومی هلر همراه فوندوپلیکاسیون را قابل انتخاب میداند. برای نوع سه، POEM معمولاً ترجیح داده میشود. اتساع پنوماتیک نیز در بیماران منتخب جایگاه دارد.
انتخاب روش به نوع آشالازی، گشادشدگی مری، درمانهای قبلی، سن، بیماریهای همراه و تجربه مرکز بستگی دارد. استفاده از گیاهان برای فرار از عمل یا بالون ممکن است باعث ادامه توقف غذا، کاهش وزن، آسپیراسیون و گشادشدگی بیشتر مری شود.
چه علائمی اجازه آزمون درمان گیاهی نمیدهند؟
در شرایط زیر نباید منتظر اثر دمنوش یا مکمل ماند:
- آب یا بزاق پایین نمیرود؛
- غذا بهطور کامل گیر کرده است؛
- بیمار شبها با خفگی بیدار میشود؛
- مایعات بلافاصله برمیگردند؛
- کاهش وزن سریع یا ضعف شدید وجود دارد؛
- ادرار کم یا سرگیجه نشانه کمآبی است؛
- پس از برگشت غذا، تب، سرفه یا تنگی نفس ایجاد شده است؛
- استفراغ خونی یا مدفوع سیاه دیده میشود؛
- بلع بعد از مدتی ثبات، ناگهان یا بهسرعت بدتر شده است.
آشالازی میتواند با آسپیراسیون، پنومونی، سوءتغذیه و گشادشدگی پیشرفته مری همراه شود؛ بنابراین تأخیر در درمان فقط به این دلیل که یک گیاه «طبیعی» است، تصمیم کمخطری نیست.
سوالات متداول درباره درمان گیاهی آشالازی
آیا عرق نعناع دریچه مری را باز میکند؟
شواهدی برای باز کردن پایدار دریچه در بیماران آشالازی وجود ندارد. روغن نعناع در بعضی مطالعات کوتاهمدت، عضله مری را شل کرده است، اما ممکن است رفلاکس را افزایش دهد و با عرق نعناع خانگی یا تجاری یکسان نیست.
آیا زنجبیل و عسل برای آشالازی مفیدند؟
زنجبیل در یک مطالعه کوچک روی افراد سالم، تغییر محدودی در شل شدن دریچه هنگام بلع ایجاد کرد، اما درمان آشالازی بررسی نشد. عسل ممکن است به نرم شدن بافت غذا یا نوشیدنی کمک کند، ولی دریچه را درمان نمیکند.
آیا شیرینبیان التهاب مری را درمان میکند؟
حتی کاهش التهاب یا سوزش، اختلال باز شدن دریچه را اصلاح نمیکند. شیرینبیان حاوی گلیسیریزین میتواند فشارخون را بالا ببرد و پتاسیم را کاهش دهد.
آیا طب سنتی میتواند جای POEM یا عمل هلر را بگیرد؟
شواهد موجود چنین جایگزینی را تأیید نمیکنند. چند گزارش تکبیماری و مطالعاتی درباره گیاهان همراه با بالون منتشر شدهاند، اما درمان گیاهی مستقل و قابلاعتماد را اثبات نکردهاند.
آیا دمنوش گرم برای آشالازی مجاز است؟
بعضی بیماران مایعات گرم را بهتر تحمل میکنند، اما دمنوش باید صاف، بدون ذرات و در جرعههای کوچک مصرف شود. اگر مایعات نیز پایین نمیروند یا برمیگردند، ادامه نوشیدن برای هل دادن غذا مناسب نیست.
آیا اسفرزه برای بیمار آشالازی ممنوع است؟
به دلیل گزارش انسداد مری با فرآوردههای اسفرزه و خطر بیشتر در اختلالات حرکتی، مصرف آن باید فقط با نظر پزشک انجام شود. بلع پودر یا گرانول خشک برای بیمار دارای دیسفاژی خطرناک است.
جمعبندی
هیچ درمان گیاهی اثباتشدهای برای آشالازی وجود ندارد. نعناع، زنجبیل، شیرینبیان، بابونه، رازیانه، زردچوبه و گیاهان لعابدار ممکن است بعضی علائم همراه را تغییر دهند، اما هیچکدام در مطالعات معتبر نشان ندادهاند که عصبهای مری را بازسازی، تخلیه مری را پایدار یا نیاز به درمان اصلی را برطرف میکنند.
روغن نعناع ممکن است عضله صاف را کوتاهمدت شل کند، اما میتواند رفلاکس را افزایش دهد. مطالعه زنجبیل فقط روی افراد سالم و در کوتاهمدت انجام شده است. شیرینبیان نیز علاوه بر نبود شواهد درمانی، میتواند فشارخون و اختلالات الکترولیتی ایجاد کند. اسفرزه و پودرهای حجیمشونده در فرد دارای مشکل بلع حتی ممکن است باعث انسداد مری شوند.
گزارشهای آیورودا و طب سنتی کرهای، تجربه یک بیمار یا مجموعهای از درمانهای همزمان را توصیف میکنند و اثباتکننده درمان نیستند. نتایج مثبت طب چینی نیز مربوط به استفاده همراه با بالون بوده و محدودیتهای جدی پژوهشی دارد.
بنابراین گیاهان در بهترین حالت میتوانند با نظر پزشک، نقش حمایتی محدودی برای نفخ، تهوع یا اضطراب داشته باشند. آنها نباید جایگزین POEM، میوتومی هلر، بالون یا پیگیری تخصصی شوند. این محتوا برای آگاهی بیشتر تهیه شده و جایگزین تشخیص و درمان متخصص گوارش نیست.
منابع
- Calabrese EC و همکاران. راهنمای بهروزشده SAGES برای استفاده از POEM در درمان آشالازی.
- American Society for Gastrointestinal Endoscopy. راهنمای درمان آشالازی.
- Lohsiriwat S و همکاران. اثر زنجبیل بر فشار اسفنکتر تحتانی مری.
- Chumpitazi BP و همکاران. اثرات فیزیولوژیک روغن نعناع بر عملکرد دستگاه گوارش.
- Chen و همکاران. طب چینی همراه با اتساع بالونی در مقایسه با بالون بهتنهایی؛ مرور سیستماتیک و متاآنالیز.
- Rastogi S و Chaudhari P. گزارش موردی مدیریت آیورودایی آشالازی.
- Shin S و همکاران. انسداد حاد مری پس از مصرف پوسته اسفرزه؛ گزارش موردی.
- Li و همکاران. اثرات ترکیبات شیرینبیان بر فشارخون؛ مرور سیستماتیک و متاآنالیز.
